DE BOERDERIJ AAN DE HELOMAVAART & 'DE DRAAI VAN OLDELAMER'

Klik op onderstaande foto's voor een vergroting!

 

 

  

 

 

 

Klik op deze foto voor een vergroting!

  EEN FRAAIE SKYLINE EN EEN RIJTJE WILGEN en een rietkraag. Méér zie je eigelijk niet als je op het pad in de Rottige Meenthe naast de Helomavaart loopt. Ook de vaart zelf wordt op deze maartse foto's door het riet afgeschermd. Als je door het drassige riet loopt, zie je de vaart natuurlijk wèl zoals op de foto hiernaast. Maar het draait op deze pagina om de plek links naast het rijtje wilgen...

Lang geleden was het namelijk 't einde van de Kerkeweg in Oldelamer. Vanaf de Kerk-hofslaan kun je er nu nog steeds naar het water lopen. Maar diezelfde Kerkhofslaan bestaat pas sinds de ruilverkaveling van 1966. Voor die tijd vormde dit stukje Kerkeweg de verbinding met het voetpad in de Rottige Meenthe van Munnikeburen. Klik op de foto voor een vergroting!

 

 

Klik op deze foto voor een vergroting! GEZICHTSBEDROG.  Op die plek links naast de de bomen stond een schitterende, goed onderhouden, stelpboerderij en over de  Helomavaart was er een smalle ijzeren rolbrug, die 'de draai' werd genoemd. Dankzij een aantal goed bewaarde foto's van Fokje Hoekstra van der Tuin, is Hank in staat dit bijzondere stukje lokale geschiedenis voor je te doen herleven.

Tot voor kort was er van deze plek alleen een wazig fotootje beschikbaar en nu maar liefst een hele serie! Het inspireerde Hank tot een Photoshop truc. Hij plaatste het  mooiste origineel in de situatie van anno nu. Kortom; hoe zou Kerkeweg 42 en de rolbrug van Oldelamer er nu uit hebben gezien als er op 7 december 1978 niet een hele grote stommiteit was begaan... Klik op de foto en zie zelf hoe het er nu nog steeds uit had kunnen zien!

 

 

Klik op deze foto voor een vergroting!'DE DRAAI'.  Zoals vaak met bijnamen, klopt die naam eigenlijk niet. 'De draai van Oldelamer' draaide namelijk niet. Het was een rolbrug die over een rails heen en weer bewoog. Het enge wat draaide, was de slinger van het mechaniek waardoor de brug aan de kant én weer over het water werd geschoven. Het slingeren zelf was uiteraard puur handwerk.

En omdat de mannen in de regel op het land werkten, was ook hier het brugwachter-werk vrouwenwerk. Fokje heeft het jaren-lang, eerst met haar zus Riekie en later, vanaf 1948, dag in dag uit met de hand gedaan. De détails. Aan het eind van de linkerrails, zie een metalen klep over de rails. Daardoor kon je makkelijker met je fiets de verhoging nemen. Naast de lan-taarnpaal, zie je het kastje met de slinger.
                                                                                                                Klik op de foto voor de vergroting!
 

 

Klik op deze foto voor een vergroting! BRUGWACHTERWONING.  De boerderij is in 1900 gebouwd en was officieel een brug-wachterwoning en eigendom van de pro-vincie. Je kunt dus niet echt van familiebezit spreken, maar er heeft wel een reeks gene-raties van één familie gewoond. In 1885 woonde er Sikke en Fokje van der Tuin. In 1924 zijn Joh en Hendrikje van der Tuin er komen wonen en de laatste bewoners, Lucas en Fokje Hoekstra van der Tuin, woonden er van 1948 tot 1972.

Op op de uitsnede hiernaast is het 1955 en zie je Riekie, moeder Hendrikje, en Fokje van de Tuin voor de boerderij. Links het stookhok, de elektrapaal en het rek met de melkbussen en rechts aan het water 'de stap'. Het afstapje bij de waterkant om de melkbussen te spoelen. De kastanjebomen zijn later gekapt. Ze waren mooi maar maakten het erg donker in huis. Als je op de foto klikt, zie je de hele boerderij en een stukje
van de rolbrug. 

 

Klik op deze foto voor een vergroting! ZWEMMEN.  En dan zijn er natuurlijk de verhalen en herinneringen. Foeke Heida bijvoorbeeld zwom er ook. 'De jongens moesten zich gewoon buiten omkleden, maar de meisjes  mochten dat in het var-kenshok achter de boerderij'. 'Ik vond het ook leuk en spannend om aan de passe-rende boten en schepen te hangen en er proberen erop te klimmen'.

Pieter Timmerman: 'Zwemmen? Nee, daar was ik veel te klein voor :-) Maar mijn groot-moeder en oom woonden aan de Scheene. Nu en dan ging mijn moeder daar op de fiets naar toe (ik in het zitje aan het stuur) Bij het bruggetje aangekomen, werd ik uit het zitje gehesen en naar de overkant gebracht. Hier moest ik wachten tot mijn moeder de fiets gehaald had. En dan ging de 'tocht' vanaf Kuinre verder naar Oldelamer. Bij een boer-derij en 'het winkeltje van Alle Veenstra met
                                                                                                                de D-E koffiereclame op de muur, fietsten we
                                                                                                                over het schelpenpaadje naar "ut huussie
                                                                                                                an de Scheene"
(Red: sintelpad naar Oldetrijne)

 

Klik op deze foto voor een vergroting! PROVINCJE FRYSLÂN  Zoals eerder gemeld, de boerderij was eigendom van de provincie en werd goed onderhouden. Als je deze foto bekijkt, zie je bijvoorbeeld het houtsierwerk rond de dakramen. Het meest bijzondere is natuurlijk de uitbouw van het voorhuis van deze stelp. Naast de vijf ramen aan de voor-kant had het twee raampjes aan de zijkant van de uitbouw.

Waarom? Dit was specifiek gemaakt voor de brugwachterfunctie van het huis. Via de zij-ramen had je uitzicht over de Helomavaart en kon je zien of er een boot aankwam. En van 'smorgens vijf tot 'savonds 10 waren dat er meer dan genoeg! In 1925 waren het er nog 20 per dag, in 1940 50 stuks en 1955 moest de brug voor zo'n 100 boten talloze keren per dag open en dicht. Dat kwam vooral door de opkomst van pleziervaart en feit dat de Helomavaart de enige verbinding
was tussen Friesland en Overijssel.

 

Klik op deze foto voor een vergroting! FOKJE VERTELT HET JE ZELF .... Ze is een krasse opgewekte vrouw gebleven en vooral; bij de pinken! Als Hank haar stem registreert is ze inmiddels 90 jaar. Ze vertelt over haar werk als brugwachtster. Dat deed ze eerst met haar vader en zus en later vanaf 1948 met haar man Lucas. Maar die was vooral op het land aan het werk. Dat het bedienen van de rolbrug geen kleinigheid was, is helder. Ze heeft er twee versleten schouders aan over gehouden.

Ze vertelt over het bruggeld, over hoe de boerderij gehuurd werd en over de rolbrug. De brug was 20 centimeter hoger dan het wegdek. Fokje vertelt ook over het speciale voorhuis van de boerderij en de kinderen die na schooltijd bij brug kwamen zwemmen Klik op de player hieronder. Zie je niets? dan moet je snel quicktime installeren. Is gratis! 

 

 IN 1966  is de rolbrug opgeruimd, mede in verband met de ruilverkaveling en de aanleg van de Kerkhofslaan waardoor iedereen uit Oldetrijne en de Kerkeweg over de echte draaibrug van Oldelamer kon, die 100 meter verderop lag.

In 1972 heeft de familie Hoekstra het sluiswachtersvak  vervolgd in Donkerbroek en werd de boerderij verhuurd als vakantiehuis. Uiteindelijk is de boerderij is op 7 december 1978 afgebroken. De provincie wilde geen ontroerend goed in zijn bezit én de vaart zelf zou moeten worden verbreed.  Uiteindelijk is dat nooit gebeurd...

 

Klik op deze foto voor een vergroting!

Bij het samenstellen van deze pagina en voor het verkrijgen van de foto's is Hank veel dank verschuldigd aan aan Fokje Hoekstra van der Tuin, Anne de Ruiter, Foeke & Hinke Heida Peter Timmerman & Joh van der Wal. Joh inspireerde Hank tot maken van deze pagina. De maker houdt zich uiteraard zeer aanbevolen voor je suggesties en eventuele aanvullingen!

Lees alles!

 


Copyright © 2005 - 2015 Hank Dussen Productions, Oldelamer