NIJELAMERBRUG OF NIJELEMSTERBRUG

OFTEWEL DE BROGGE VAN JIKKE!

Klik op onderstaande foto's voor een vergroting!

 

  

 

Klik op deze foto voor een vergroting! DIT IS DE NIJELAMERBRUG of Nijelemsterbrug om precies te zijn. Hier-naast zie je het zoals het in 1990 vanuit een vliegtuig te zien was. Nu is het er praktisch nog steeds hetzelfde. Het groene schip ligt er niet meer, maar wl een paar andere kleine bootjes. Je ziet twee huizen, maar rondom zijn er een stuk of zes. Officieel is het geen gehucht of dorp, maar een onderdeel van het dorp Nijelamer. De kern van Nijelamer, ligt een paar honderd meter verderop. Ook aan de weg die 'Stad-buren' heet. Een intrigerende naam.

Aan het oosten grenst het aan de spoor-baan Leeuwarden-Zwolle. Vlak voor de bielsen behoren de huizen alweer aan Nijeholtwolde toe. Aan de zuidkant wordt Nijelamer bijna opgeslokt door de oprukkende industrie van Wolvega. 

 

Klik op deze foto voor een vergroting!

 IN 1910 HAD NIJELAMER 210 inwoners nu 164. Nijelamerbrug kwam toen ook voor op brieven als plaatsnaam aanduiding. Het staat in de voorganger van, het ook al verdwenen postcodeboek, de Pott uit 1910. Daarin wordt het genoemd. Volgens dit aard-rijkskundig woordenboek voor postbodes was het een half uur gaans, lopen dus, ten
noordwesten van Wolvega.
Als je op de knop
rechts hieronder klikt, zie je de Nijelemsterbrug
gezien vanuit de Google Earth sateliet.

Sateliet

 

Klik op deze foto voor een vergroting! ALS JE DEZE FOTO VOOR HET EERST ZIET,  raak je een beetje je orintatie kwijt. Dat komt door het huisje rechts achter het jongetje met de driewieler. Dat huisje staat er niet meer. In feite staat het mannetje dus op de Kooiweg. Maar het lijkt nt of de foto aan de andere kant van de brug is genomen.

Wie het jongetje is, weet Henny Brandsma de Vries vast. Zij is hier als kind opgegroeid. Daarna de familie Pen en daar gaat een vreemd verhaal over de ronde. Hij hield kanaries. En mevrouw was die los in het huis vliegende vogels mr dat zat; kortom ze moesten weg. De heer des huizes zou toen met een buks door het raam van buiten naar binnen geschoten hebben om ze te vangen. Het verhaal wil dat hij de muren van het huis heeft doorzeeft. Misschien is daarom later afgebroken ...

 

 

 

Klik op deze foto voor een vergroting!

HIERNAAST HETZELFDE HUISJE. De fotograaf is als het ware iets naar voren gelopen en heeft zich een kwartslag naar rechts gedraaid. Rechts zie je het begin van de Kooiweg. Deze foto komt uit het fotoarchief van de familie Oosterhof.

Geert Sierd Oosterhof, heeft niet alleen z'n eigen huis voor dit artikel overhoop gehaald, maar is ook bij z'n zusters langs geweest om de historie van deze bijzonder plek in Nijela-mer kompleet te krijgen. Enfin, je zal het zo dadelijk met je eigen ogen kunnen zien; die doelstelling is ruimschoots gehaald! Door ruimtegebrek liggen er zelfs nog foto's op de plank. Dit soort reacties motiveert Hank uiteraard bijzonder. Als je op de foto klikt, zie je het huisje vanuit een andere hoek  met de aanbouw. Conclusie: het was toch nog wel wat groter dan je zou denken!

 

 

Klik op deze foto voor een vergroting!

DE BRUG VAN JIKKE ANNO 2007.  Jikke was een vrouw, Jikke Oosterhof-Koopman heette ze voluit. Van 1973 tot 1986 was ze hier de officile brugwachter en was in dienst bij de gemeente Weststellingwerf. Maar je kunt de brug net zo goed de 'Oosterhofbrug' noe-men, want de man van Jikke, Wijbe Oost-erhof deed hetzelfde vr 1973. Hij vormde, samen met Jikke, vanaf 1948 tot 1973 een hecht brugwachterskoppel.

Maar Wijbe was niet de allereerste brug-wachter in de familie. Al vanaf 1914 draaide zijn vader, Geert Sierd Oosterhof, aan de slinger van deze stalen hangbrug. Dat ging niet vanzelf, dus logisch dat er vroeger voor de doorvaart tolgeld betaald moest worden. Als je op de foto klikt, zie de brug anno nu maar vanuit een andere hoek!

 

 

Klik op deze foto voor een vergroting!

NIJELAMERBRUG 1926.  Een professionele foto van de brug die daarna beide oevers nog vijftig jaar met elkaar zal verbinden. Maar de foto roept ook onmiddellijk allerlei vragen op. Wie staat er op de brug? Waarom staan er twee houten huizen aan de over-kant? We komen er vast nog wel achter. Klik op de foto voor een grote versie!

Deze brug moest wl met een slinger n met de hand open en dicht worden getakeld. Geen fijn klusje. In de nadagen van deze brug werd dat zelfs gevaarlijk. Omdat er in de polder 'De Ontginning' door de NAM proefboringen naar gas en olie werden gedaan, moest de brug voor het vrachtver-keer worden verzwaard. Daardoor ontstond er een onbalans en moest je de slinger loslaten omdat hij, als het ware, 'op hol' sloeg. Als je op de knop hieronder klikt,
zie je deze brug vlak voor hij vervangen wordt.
 

                               1976

Klik op deze foto voor een vergroting!

HIER STAAT JIKKE OP 'HAAR' BRUG. Zij draait aan de slinger en zet zich schrap met haar linker voet. Onder de titel 'Ik ga met pijn in het hart' verschijnt er op 5 juli 86 een artikel in de Leeuwarder Courant.

Het is minder gedetailleerd dan het artikel dat in de Stellingwerf verschijnt. De foto is beter maar hier meldt ze dat ze voor twee tientjes 96 uur! per week met de brug in de weer is. En voor beurtschippers soms ook nog 's-nachts. In het andere artikel zegt ze tegen de verslaggever dat ze dat nooit doet. Hoe dan ook, ze krijgt in ieder geval n vrije dag in de week; op donderdag. Dan komt er een vervanger van de gemeente en kan ze de hort op. Dat doet ze dan ook bijna altijd!

                         LW Courant

 


Klik op deze foto voor een vergroting!VOOR EEN ZEILSCHIP kostte de doorgang ooit 4 cent per ton en voor een motorschip 8 cent plus 20 cent vastrecht voor de brug. Dat was soms een heel gereken, dat niet door iedereen in dank werd afgenomen. Jikke vertelt bij haar afscheid in 1986 dat vooral de Groninger schippers lastpakken waren, die alleen met het reglement in de hand te vermurwen waren.

Jikke hield zich meestal stipt aan de ope-ningstijden. Dat betekende dat schepen die buiten de openingstijden wilden passeren, gewoon moesten wachten. 'Als je uitzon-deringen gaat maken, is het hek van de dam' zei ze. 'En als je het voor de n doet, moet je het voor de ander ook doen.' 'Dus heb ik mij altijd strak aan de officile tijden gehouden en dat is mij uiteraard niet altijd door iedereen in dank afgenomen.'

 

 

 

Klik op deze foto voor een vergroting! HISTORIE UIT DE VORIGE EEUW. Hiernaast een prachtige foto van het markante huis aan de Schipslootweg. Volgens Geert Sierd Oosterhof Jr, geboren in 1951, is de foto genomen vlak na de oplevering van het pand in 1926. Op de foto zelf staat links, voor de entree de beppe (oma) van Geert Sierd.

Zijn moeder ,Jikke, heeft hem verteld dat de man helemaal rechts de architect is en er verder de dienstmeid en er twee knechten op staan. De voordeur zit nog in het midden en achter de ramen rechts is het caf. Je kunt het waarschijnlijk niet lezen maar op het raam rechts naast de deur staat G. Oosterhof geschilderd plus de vergunning. Je had drie soorten; Verlof B. Dat was blauw bord met witte letters. Dan mochten er alleen alcoholvrije dranken geschonken worden. Klik op de foto voor een vergroting!

 

 

 

 

Klik op deze foto voor een vergroting!AF OOSTERHOF had in ieder geval 'Verlof A' (zwak alcoholische dranken) Maar dat bord had een diagonaal blauwe onderkant. En je ziet hier namelijk een volledig wit bord aan de muur.  Met de leesbare tekst: Verlof A? Hank kan zich in ieder geval niet voor-stellen dat hier geen jenever of berenburg geschonken werd. Of er een Verlof A & vol-ledige vergunning was, horen we vast nog wel!

Veel leuker om te weten is dat het adres niet Schipslootweg 4, maar 'Nijlamer 46' luidde. Zonder een . Ng leuker is de vertederen-de en verlegen kleuter hiernaast. Het is een zusje van Geerd Sierd in 1942. Antje heet ze en is dan drie jaar. Ze lacht ons toe. Als je op de foto klikt, zie je een vergroting n een glimp van de ingang van het caf. En je mag drie keer raden wat er op het glas                  van de voordeur staat...

 

 

Klik op deze foto voor een vergroting!WIJBE MET DE BESTELFIETS. Bestellingen ophalen bleek niet zijn grote hobby. Maar op deze foto zie toch een trotse je vent met een flinke reclame op z'n fiets. D-E had z'n marketing voor elkaar f het was lokaal chauvinisme. Douwe Egberts anno 1753, komt in ieder geval uit Joure. Dat is niet ver hier vandaan. Helaas is 'Wiebe' niet zo oud geworden. Zesenvijftig jaar om precies te zijn. Al in 1976, vlak voor de nieuwe brug geplaatst is, werd Jikke weduwe. Zelf is ze 85 jaar geworden.

Als je op deze foto van Wijbe klikt, zie je echt iets heel bijzonders, namelijk de zijkant van het huis, gezien vanaf de overkant van de Schipsloot. Beppe staat nu voor het win-keltje. De foto is op dezelfde dag in 1926 genomen als de voorkant van het huis n die van de brug. Wat de foto extra leuk maakt, is dat er naast dezelfde groep volwassen en
paar melkbussen, k een groepje van acht
kinderen met grote petten en mutsen opstaan.

 

Klik op deze foto voor een vergroting!

IN 1939 NEMEN JIKKE EN WIJBE, Wijbe wordt overigens uitgesproken als Wiebe, hun in-trek in de woning op de foto hiernaast rechts naast de brug. De brug zelf is nauwelijks te onderscheiden en aardig gecamoufleerd door de bomen rondom. De schoonouders van Jikke woonden toen ook nog  in dat huis. Zij startten er destijds de winkel, het caf n een boerenbedrijf. Het huis werd later ver-bouwd en met de exploitatie van het caf en de winkel werd gestopt. Alles ten gunste van het boerenbedrijf dat uitgebreid werd met een grotere veestapel.

Het was n is nog steeds een markant en gigantisch groot pand. Jikke vond het dan ook te groot en na haar pensionering heeft ze het verkocht. Ze is destijds als 'ambte-loos burger' in Wolvega gaan wonen.

 

 

 

Klik op deze foto voor een vergroting!

'NIJLAMER 46 NU'. Op de foto hiernaast krijg je een wat betere indruk van de voorzijde van het pand zoals het er nu uitziet. Na de familie Ziel woont hier sinds 1998 de familie Rijsdijk. Twee dingen vallen op; inlegwerk en blauwe bakstenen als versiering. Maar ook de eerste etage. Die heeft volledig rechte muren en pas daarna begint het dak. De eerste etage heeft dus volledig rechte muren en betekent dus veel extra ruimte.

Maar bij de wat oudere bewoners in de buurt blijft het pand vooral bekend als 'Caf Oosterhof'. Als Hank goed genformeerd is, waren de feesten er legendarisch. Met name die na de korte baan schaatswedstrijden van Nijelamer die landelijke bekendheid verwierven, omdat Nijelamer vaak de eerste openluchtijsbaan was die voor kortebaan-wedstrijden geopend was. In december 2003
en 2007 lukte dat ook weer.
 

 

 

Klik op deze foto voor een vergroting!MAAR HOE zag dit huis eruit vr 1926? Daar hebben we geen foto's van, maar wl een duidelijke plattegrond. Want zoals dat gaat bij nieuwbouw; er moet ook een tekening van de bestaande situatie gemaakt worden. Wl, die tekening hebben we een beetje opgekalfaterd en geeft een hoop informatie.

Het voorhuis ziet er dan nog 'gewoon' uit. Symmetrisch gebouwd met vier ramen en de deur in het midden. Alleen een muur t/m de begane grond plus een dak met twee schoorstenen. Je ziet deze vorm regelmatig in de buurt. Als je op de foto klikt, zie je een gedeelte van de plattegrond. En je ziet ook iets opmerkelijks; het caf n de winkel bestonden ook in dit huis, maar wel allebei aan de rechterkant van de huis. Het 'verlof-lokaal' en de winkel bevonden zich kennelijk allebei aan de Schipsloot kant ...

 

 

 

 

Klik op deze foto voor een vergroting!IN HET KRUIDENIERSWINKELTJE werd koffie en thee, van alles en nog wat, verkocht. Hiernaast een gedeelte van een eigen thee-zakje. 'G. Oosterhof's verpakte Theesoorten zijn geurig en waterhoudend. Prima kwal-iteit! Aanbevelend...' Er was ook een foura-gehandel, zeg maar winkel voor dieren op het platteland. Dus krachtvoer, hooi en dergelijke.

Blijft nog n verhaal over. Over Jikke zelf. Jikke was een opgewekte, intelligente vrouw die perfect Stellingswerfs sprak. Haar grote droom was onderwijzeres worden. Daar had ze het altijd over, maar door de armoede thuis, kon ze de diploma's niet halen om het ook te kunnen worden. Wl maakte ze ja-renlang deel uit van de z.g. stellingwerver woordenboekgroep. Dat waren zes mensen, die, heel serieus, met behulp van woord-kaartjes de woorden herleidden en vaststel-den. Dus wordt indirect haar inbreng en taal-kennis nog iedere dag gelezen, verspreid en
                                                                                                             
  overgedragen. Mooi toch?

 

 

 

Klik op deze foto voor een vergroting! AAN DE ANDERE KANT  van de Schipsloot, die ooit in 1645 gegraven is en toen nog 'Baerdtsloot' heette, naar de Grietman van Baerdt en later 'De Wolvegaaster Sloot' werd genoemd,  staat een wat kleiner huis maar wl met een veel langere geschiede-nis. Vermoedelijk was dit ooit de oorspron-kelijk brugwachterwoning, want het stond hier als enig huis op oude landkaarten uit 1829. Als je op onderstaand knop klikt, krijg je een stukje van de bewuste 'minuutplan' te zien.

1829

Sterker nog, volgens een 'stemkohier' ofte-wel een stemregister uit 1640 blijkt hier al ene Remmelt Pieters te wonen met Joan-nes Terwische, een 'nagelatene weeskint' als gebruiker. Volgens het 'floreenkohier' uit 1700 was Ernst van Haren, grietman van Schoterland, de eigenaar en ene Jan Hendricx de bewoner.

 

 

Klik op deze foto voor een vergroting!

'ZATHE LANTS' staat er verder te lezen, 'met de 6r de Scheene/de Lutterdijcken en met de 9r een stuck weeghs in de weeren off hooijlant tot aan de Halingen'. Dan wordt er in het 'floreenkohier' in 1858 ook een 'Trijntje Sijbrants' genoemd.

Maar in de 20e eeuw, vanaf 1929 woont Ale Bosma en zijn familie. Ale is een bezem-binder en handelt in hooi. Op 15 december 1944 spelen er kinderen in de schuur en er ontstaat vuur en brandt volledig af.

Maar Ale zit er niet mee. Jarenlang heeft het afgebrande restant er gewoon gestaan. Na Ale woont Piet de Jong hier een paar jaar, dan Gerbrand Heida. Zijn opvolger heet Ruurd van Grieken. Hij start hier een hon
denkennel, maar vertrekt weer in 1972 .

 

 

 

Klik op deze foto voor een vergroting!

 NG DIEPER! Dit tafereel heeft iets van een uit de hand gelopen schatgraafwedstrijd, maar dat is het natuurlijk niet. Dit zijn familie en bekenden van Gijs Kraan en Grieke Land tijdens de verbouwing van het achterhuis. 

Grieke vertelt: 'We moesten de muren van friese geeltjes vervangen omdat ze gingen doorbuigen'. 'De mensen in de kuil zijn bezig de sleuf voor de fundering te graven'. 'Die moest, in plaats 80 centimeter, maar liefst 1 meter 80 diep worden, dan pas zaten we op de "vaste", zeg maar de zandlaag'. 'We stuitten in de sleuf op een grote boom-stronk, die vroeger als fundering gebruikt was onder de staldeur'. 'Verder vonden we pijpenkoppen en allerlei onverklaarbare delen van muurtjes'. "Maar het is allemaal gelukt!'. Hieronder de bouwtekening zoals zij
het pand aantroffen. Kompleet met bedste-
des, trappetjes, een spoelplaats n, jawel,
een 'privaat'! 
 

 

Klik op deze foto voor een vergroting!

 GIJS KRAAN, geen tikfout, zo heet de man cht, koopt het pand in 1972 en woont er nu, samen met Grieke, nog steeds. Hij is dan leraar Frans in Oosterwolde en zet de hondenkennel voort met poolhonden. Samojeden heten die. Je weet wel, die witte viervoeters die in zithouding bij volle maan de hele wereld bij elkaar kunnen huilen...

Gelukkig voor de omgeving, is Gijs al een tijdje met het fokken van poolhonden gestopt en kan hij inmiddels weer een flink potje breken bij z'n buren. Nu is hij profes-sioneel pottenbakker. Het atelier wordt alle dagen gebruikt voor de creatie van schalen en kannen, kopjes en schotels, potten en vazen. Hij verkoopt het via z'n website, www.kerargil.nl op markten, beurzen en tentoonstellingen.

 

 

Klik op deze foto voor een vergroting! HET HUIS van de famile Rijsdijk vanaf de andere kant van de Schipsloot gezien. Het is wel bijzonder dat de weg naar de brug van Jikke, vanuit Oldelamer, twee haakse bocht-en richting de brug maakt, terwijl de boer-derijen ver van de weg n in n lijn staan met de hangbrug. Je zou toch denken dat de doorgaande weg ooit ook in n lijn met de brug gelopen heeft.

Dat blijkt ook te kloppen. Er heeft vroeger een voetpad tussendoor gelopen die achter-langs de begraafplaats en vlak voorlangs de boerderijen liep. Roelof de Boer, de tweede secretaris op rij van de ijsvereniging Nije-lamer, staat het nog helder voor de geest. Hij heeft er vaak op gelopen. Hij vergelijkt het met het voetpad zoals nu nog steeds in Scherpenzeel en en Munnekeburen bestaat. Voor het fietstoerisme is het in ieder geval jammer dat het pad niet meer bestaat.

 

Klik op deze foto voor een vergroting! PLAATJE UIT EEN VERKADE ALBUM UIT 1918 van tekenaar/schilder J.P. Thijsse . Volgens Gijs Kraan is dit onmiskenbaar een stukje 'Schipsloot' vanaf de brug. Waarom is hij zo zeker? Twee zaken; de lichte bocht in de waterloop komt exact overeen met de werkelijkheid, maar door vooral het piep-kleine huisje in de verte links naast het water.

Het huisje staat er nu niet meer maar tot de ruilverkaveling stond het er weldegelijk! Het was een klein elektrisch gemaaltje dat over-bodig werd na de komst van het elektrische gemaal verderop aan de vaart. Niet te ver-warren met het lokaal beroemde kubistisch expressionistisch bouwwerk aan de Kooiweg dat nu dienst doet als clubgebouw van de ijsvereniging Nijelamer. Over dit voormalige gemaal later meer.

 

 

 

Klik op deze foto voor een vergroting! AANVULLEND BEWIJS uit de jaren '50. Een leuk kiekje van Geert Sierd Jr met Robbie, zijn hondje. Je ziet zelfs wat meer details van het gemaal; een raam en een deur n laag hekwerk rondom en het dak is veran-derd. Wijbe, de vader van Geert, deed het onderhoud van meerdere gemalen in de buurt. Dat was zeer zwaar werk. Al het los drijvende spul voor de roosters, moest toen nog met de hand worden verwijderd. Als het flink regende zelfs meerder malen per dag.

Geert kan goed zwemmen maar heeft zich nooit n minuut in het water van de Schip-sloot gewaagd. 'Het water was altijd pik-zwart en vaak stonk het ook behoorlijk en was tot in de begin jaren '70 zwaar vervuild'. 'Het was zo'n beetje het open riool van Wol-vega.' 'Je kunt het je nu niet meer voorstel-len en het klinkt een beetje smerig, maar er dreven vroeger gewoon hele plakken en korsten
op het water'. 
En zo zie je maar weer,
lang niet
alles was vroeger ook 'beter'.

 

 

 

Klik op deze foto voor een vergroting!WINDSTIL. Het lijkt alsof het wateroppervlak n grote spiegel is. Hank is zeer ingenomen met deze foto. Hij is vanaf de brug genomen op een vroege zondagochtend midden in de zomer.  Links zie je drie dukdalven. De oever daarachter is openbaar gebied. Er staan ook een paar picknicktafels.

Je ziet hier ook de bodem van de vaart, dus is de waterkwaliteit zeer goed. Het zal je dan ook niet verbazen dat dit de uitverkoren plek is voor de jaarlijkse viswedstrijden in het dorp.

Overigens als je op de foto klikt voor een vergroting zie je midden voor in het water de weerspiegeling van de schapenwolken in de lucht. Rechts na de haag wordt de Schip-sloot breder. Dat hoort zo en is origineel. Hier keerden vroeger de volgeladen turfschepen.

 

 

Klik op deze foto voor een vergroting!

 DE ZWAAIKOLK heet dit plekje. Oftewel de verbreding van de Schipsloot waar vroeger de turfschepen rechtsomkeer maakten. Achter de drie populieren staat het huisje waar vroeger 'Dove Klaas' gewoond heeft. Klaas van Dijk  (1909-1986) is een markant figuur. Hij is visser en vangt z'n zoetwatervis uit de petgaten in 'De Ontginning'. Een polder rechts van de Schipsloot. Deze petgaten bestaan niet meer, maar je kunt hier meer over lezen op de pagina over de werkver-schaffing.

Klaas is nog steeds een begrip. Hij is doof geworden door een kanonschot tijdens z'n militaire dienst. Als in de jaren zeventig de brug eruit ligt om te worden vervangen,  roeit Klaas ongevraagd vier keer per dag de schoolkinderen uit 'De Ontginning' en Nijelamer naar de overkant...

 

 

Klik op deze foto voor een vergroting! DE BRUG ZELF IS IETS HEEL APARTS. Ik geef toe, de brug ziet er uit als iedere andere ophaalbrug. Alleen dit is een zelfbedienings-brug. Voor zowel de schippers als de wegge-bruikers. De eerste kennismaking met dit fenomeen vergeet Hank nooit. Toen hij hier voor het eerst kwam aangereden, stond de brug open en de rode lichten stonden te knipperen. Voor de rest helemaal niets. Geen mens, geen boot te zien.

Waarom ging die brug niet naar beneden? Stuk? Nee, het duurde even voor het kwartje viel. Gewoon op de knop drukken op de zebrapaal naast de weg en de rest gaat vanzelf. Grappige ervaring niet? Maar het moet gezegd de doorvarende schipper had een fout gemaakt. Hij had, na doorvaart, weer op de 'sluiten knop' op de dukdalf aan de andere kant moeten drukken.

 

 

 

 GEDICHT Eind 2011 stuurde Harmen Houtman uit Heeren-veen een gedicht in het Stellingwerfs over de brug van Nijelamer. Zijn relaas en een reactie staan volledig in het gastenboek. Maar ook hier een knopje zodat je ook hier dit gedicht kunt lezen; Ten minste als je 'Stellingwerfs' kunt lezen :-)

Gedicht

De foto's op deze pagina zijn van Hank Dussen, Geert Sierd Oosterhof, Gijs Kraan en Grieke Land. Dienie Oosterhof heeft bijgedragen aan een foutloze tekst op deze historisch belangrijke pagina.

Lees verder!

 


Copyright 2005 - 2016 Hank Dussen Productions, Oldelamer