Voor vragen, tips of opmerkingenWie schrijft, die blijft... 
 

 't  Û L E B O A R D  o f   U I L E N B O R D !         Met extra foto's!
Veel regio's in Friesland hebben een eigen variant!

Klik op onderstaande foto's voor een vergroting!

 

 

  

 

Klik op deze foto voor een vergroting!'ÛLEBOARDEN OF UILENBORDEN' komen van origine van Friese bodem, maar in Drenthe kreeg je ze later ook; het 'oelebret'. Een uilenbord heet op z'n Fries een 'ûleboard'. Het is een driehoekig, houten bord op het dak van een boerderij. Precies op de plek waar de drie zijden van het dak van een boerderij of schuur samenkomen.

Dat was altijd een zwakke plek in de constructie van zo’n gebouw. Met behulp van deze driehoek werd het uiteinde van de nokbalk tegen wind en regen beschermd. In de loop der jaren is het ontwikkeld tot het traditionele uilenbord. De oudste vermelding van een uilenbord is een rekening uit 1669 van een timmerman. Hierin werd een 'uille bord beschreven. Vanaf de 16e eeuw werd bij het Friese boerenhuis schuren gebouwd werden in plaats van hooibergen. Pas toen kon de vorst van het dak worde afge-
                                                                                                                schermd met een ûleboard.
 



IN HET MIDDEN VAN EEN UILENBORD zit een Klik op deze foto voor een vergroting!
gat waardoor kerk- en steenuilen in én uit konden vliegen. En de uilen houden de schu-ren vrij van muizen. Een uilenbord bestaat uit twee gedeelten. Een driehoek en daarop versiering. In het midden zie je een bewerk-te balk die 'makelaar wordt genoemd. Aan weerszijden bij de uilenborden zie je een knobbelzwaan met een gekromde hals.


OP VEEL ANDERE WEBSITES kun je veel historie en snel informatie over uilenborden opduikelen. Over de verschillende vormen van 'de makelaar', oftewel de versierde balk in het midden. Of over de zes Friese regiona-le varianten; Zuidwesthoek (6), Westergo (2), Mantsje (3) Kleistreek of Bouhoeke (1), Friese Wouden (5) en Midden-Friesland (4). Of eigenlijk 'Palmtuken' op z'n Fries oftewel palmtakken. Kijk eens op uilenborden.nl Of klik op dit landkaartje voor een vergroting!

 

 

Klik op deze foto voor een vergroting!ALLEMAAL BEST LEUK OM TE WETEN. Maar tot nu geen echt een reden voor de redactie om een nieuwe pagina aan dit onderwerp te wijden. Tot het moment dat Hank Dussen werd gevraagd waar hij vooral aan moest denken, als hij woord 'ûleboard' hoorde. 'Heldenmoed!' riep hij onmiddellijk.

'Want heb je er wel eens bij stil gestaan welke doodsverachting een schilder uit de kast moet halen en wat ervoor komt kijken om dit ornament een nieuw kwastje te geven?' Gewend aan hoogwerkers, je weet wel, die bakjes aan een meterslange hydro-lyse arm, had uw redacteur dit aspect even over het hoofd gezien. Maar deze nieuwe invalshoek, gaf inspiratie en ging hij op zoek in de buurt naar zo'n held zonder hoogte-vrees. Klik op de foto voor een vergroting!

 

 

Klik op deze foto voor een vergroting!HIJ WERD OP Z'N WENKEN BEDIEND. In het buitengebied van Oldelamer kon een derge-lijk éénmanscircus 'live' worden bewonderd. Niks hoogwerkers, gewoon, nou ja gewoon, stond daar met behulp van een aantal lad-ders een goed gehumeurd persoon aan de achterzijde van de boerderij een 'Friese Wouden' uilenbord op te knappen.

'Dit is echt geen hobby van mij!' zegt Jos Verdonk uit Katlijk. 'Maar uilenborden hebben nogal wat te lijden door het weer en de vogels. Dus moeten ze af en toe echt een kwastje.' 'Maar een goede voorbereiding is het halve werk!' 'Ik heb wat ladders met touwen tussen de dakplaten door aan de boerderij vast gebonden. Dan kun je natuurlijk altijd nog naar beneden donderen, maar dan heb je in ieder geval wèl een stevige stellage onder de voeten. En met een driehoekig ladderbankje krijg je geen kramp.'  Klik op de vlinder voor een vergroting!

 


Klik op deze foto voor een vergroting!OLDELAMER ligt in het zuiden van Friesland en nog nèt in de gebied 5 op bovenstaande landkaart. Dus hoort hier een bord van het type 'Friese Wouden'. In de zogenaamde 'makelaar' van het bord, zeg maar de steel op de driehoek, zitten twee open gedeeltes. De bovenste opening noemt men het glas. Dit glas heeft een symbolische betekenis.

Een oud gebruik was, bijvoorbeeld tijdens visites, dat het kopje óp z'n kop op het scho-teltje werd gezet. Dit gebruik kwam ook voor in het café. Als je niets meer wilde drinken, plaatste je het glas omgekeerd op tafel. Dan kwam de waard om af te rekenen.
De boer die dit teken dus in zijn makelaar voerde, wilde daarmee te kennen geven dat hij had afgerekend. Hij had deze boerderij afbetaald en was eigenaar van deze 'zathe en lande'. Klik op de foto voor een vergroting!

 


Klik op deze foto voor een vergroting!
OF DAT PRETTIGE GEGEVEN OOK VOOR DE huidige bewoner geldt, valt ernstig te be-twijfelen . Overigens de tweede opening in de 'makelaar' onder het gat dat het omge-keerd glas voorstelt, symboliseert een zandloper. Het is het symbool van de tijd, waarmee men de tijdelijkheid van het leven en dingen tot uitdrukking wil brengen. Het leven met een steeds doorgaande opvolging van al het leven door weer nieuw jong leven.

De knobbelzwanen verschijnen pas in de 19e eeuw op de uilenborden. Daarvoor zag je de zogenaamde 'odalslingers' aan beide zijden van de 'makelaar'. Dat zijn slingers met Germaanse tekens daarin verwerkt. Er is veel geschreven over de zwaan als vrucht-baarheidssymbool en als symbool van de 'eigenerfdheid' van de Friese boeren. 

 

 

www.weidevogelbescherming-weerselo.nl!BLIJFT NATURLIJK DE VRAAG WAAROM DIT fraaie 'oelebwoit' (fonetisch) geen gat heeft om de uilen er door te laten. Hank Dussen vertelt: 'Kijk toen we hier kwamen wonen, was het gat nog open en zat er een echte kerkuil in het nest. Inderdaad, dat is  heel toepasselijk aan de Kerkeweg. Dat nest was een kist, die afgegaasd vlak achter het gat in de nok van de schuur hing'.

'De witte plek op de grond van de uilenpoep was niet zo erg. Maar toen de jonkies tijdens een grote warmte op de vlucht voor de hitte, de kist uit wilden, vielen ze door het gaas te pletter op het beton. Toen was de lol er voor mij een beetje af. Maar ik denk er nu toch weer over om het gat open te maken, want sinds de uilen hier niet meer wonen, stikt het van de huismussen die nu de HELE schuur vol poepen... In het westen zijn ze misschien
                    
Klik op de foto voor een volwassen kerkuil!                        zeldzaam, maar hier is het een ware plaag! 

 

ALS JE MEER OVER DE ANDERE UILENBORD UITVOERINGEN wilt weten, moet even 'Googlen'. Naast de andere vijf Friese soorten, heb je ze ook met paarden en varkens aan de zijkant. Zie je hieronder geen filmpje en alleen een leeg kader. Kijk dan even op de FAQ pagina voor de oplossing.
 


 E  X  T  R  A    F  O  T  O ' S

Klik op onderstaande foto's voor een vergroting!
Als je bovenaan de pagina bij de miniatuurtjes begint zie je ze alle 21!

 De meeste foto's en het filmpje op deze pagina zijn van Hank Dussen. De kerkuilfoto's zijn van weidevolbescherming weeselo (nestkast) en Jankees Schiebbe (volwassen kerkuil).
 

Lees alles!

 


Copyright © 2005 - 2015 Hank Dussen Productions, Oldelamer